Ujaruk/Søg/Search
gif gif gtr
gif
 Inooriaatsit assigiinngissutsillu allat  
gif
gif gif gb

Atisat
Qanga atisat issittumi silap pissusianut inuunerullu atugassarititaanut piniartutullu inooriaatsimut naleqqussagaapput. Taamatuttaarlu eqqarsaatigilluakkamik sanaajusarput timip kissarnera aalarneralu atisani anersaartortussanngorlugu. Atisat ilusilersornerini anersaakkut inuunerup upperisallu aallaavigisai takussutissaqartinneqartarput. Atisat allanngoriartorneri ilaatigut inuiattut aaqqissugaanitta allanngoriartornera malillugu sananeqartarput, annermillu nioqqutissanut nutaanut akissaqarniarneq apeqqutaanerpaasimavoq.
 
Angerlasimaffiit
Nunasiaataalernerup kingorna najugaqarfiit ataavartunngornerisigut inuit ataavartussanik inissiortalerput. Qanga ukiukkut najugaqarfissanik issunik ujaqqanillu qissianillu atortoqarluni illuliortarneq allanngoriartorpoq, europamiulli sanariaasiata atortussiaasalu eqqunneqarnerat peqqissutsimut akornutitaqarpoq illut sananeqartalersut issittumut naleqqussagaanatik ussiitsuusarmata.

Nerisavut
Qanga Inuit namminneq immami nunamilu pisaminnik inuussuteqartuupput pilisarlutik nunamut assaallugit, panertillugit, pujoorlugit tarajorterlugillu ukiumut naammattusartarlugit. Naasut paarnallu, immallu naasui nerisanut ilaapput taamaalillutik nerisassat peqqinnartut inuussutissallu pisariaqartitat pissarsiarineqartarlutik. Europamiut nerisassaataat 1800-kkunni teriannissat puisillu amiinut taarsiullugit pisiarineqarsinnaanngorput.


Qanga
Inuit suli kristumiunngunngikkallaramik isumaqartarsimapput inuup tarnerata inuttani qimakkaangagu inuk napparsimalersartoq imaluunniit avataanit allamik pulaneqarsimasoq. Taamaalinerani angakkut pisussaaffigisaasa ilagisimavaat inuup tarninga inuttaanut utertissallugu.
Angakkut europamiullu katsorsaariaasii naapiffeqarfiusimanngillat piffissallu ingerlanerani europamiut katsorsaariaasiat sallinngoriartulerpoq.
 
Nunasiaalernerup aallartinnerani
Nunarput 1838-ip nalaani 8000 missaanik inoqarpoq (2007: 57.151). Amerliartorusaarlutillu. Ilaatigut inuit takornartat nappaatinik nutaanik eqqussuinerat nunap inuiisa takornarlugit toqqutigisarsimavaat ikiliartuutigisarsimallugulu. Soorlu 1730-ikkunni kuppernersuup atugaanera inupparujussuit toqqutigisimavaat. Inoorlaatut toqusarneq annertusimavoq.
 
1900-kkunni
1950-ikkut aallartinnerat ilanngullugu kalaallit akornanni tuberkulose annertuumik atugaavoq. Piorsaaneq, paasisat katsorsaariaatsillu nutaat ilutigalugit sakkortusisamillu tuberkulosemut akiuineq malitsigalugu nappaat nungutin-neqangajavippoq. Inoorlaatut toqusarneq annikillivoq malunnaatilimmillu 1960-ikkunni inuit amerleriarput 32.000 pallillugit. 
 
Ullumikkut kalaallit - inuiaqatigiit nutaaliat allat assigalugit - atugassarititat ajunngitsut ajortullu aqqusaarpaat. Ukiorpassuarnilu nunasiaataasimaneq kulturillu marluk akuleriinnerat sunniuteqanngitsoorsimanngilaq. Tamanna ajunngitsortaqarpoq, kisiannili aamma sunniuteqapilussimavoq. Ilaatigut inuttut ajornartorsiornerit aammalu aanngajaarniutinik atornerluinerit tamanna ersersittarpaat. Inuiaqatigiinni atugarititat allannguuteqarneri nappaatinuttaaq sunniussimalerpoq, ullutsinnimi inooriaatsit peqqutaallutik nappaatinnguuttartut nalinginnaanerulerput.

 
gif gif gtr
gif
 MMLinks  
gif
gif gif gb
 
gif
Nunatta Katersugaasivia - Grønlands Nationalmuseum Tel. (+ 299) 322611 Fax (+299) 322622
gif
 
gif gif